Sia-siakah pengharaman straw?

Oleh Azrina Sobian

 PENYEDUT minuman plastik (straw) mendapat perhatian mutakhir ini. Kemuncaknya ialah apabila terdapat berita yang melaporkan bahawa straw akan diharamkan di semua premis perniagaan menjual makanan dan minuman bagi mengurangkan pencemaran berasaskan plastik dan memulihara alam sekitar di negara ini.

Kuala Lumpur, Putrajaya dan Labuan dijangka memulakan langkah ini pada 1 Januari 2019 manakala pengharaman sepenuhnya di Malaysia akan bermula pada 2020. Ini bermakna, straw hanya akan diberikan apabila diminta pelanggan.

Usaha pengharaman ini mendapat pelbagai reaksi daripada masyarakat Malaysia. Ada yang menyokong dan tidak kurang juga membantah. Ada juga menganggap usaha ini sia-sia. Malah, ramai juga mempersendakan dan menjadikannya sebagai bahan lelucon.

Straw ia kecil, berwarna-warni dan dilihat sebagai tidak memudaratkan, malah membantu individu menikmati minuman dengan selesa. Oleh itu, bagaimana mungkin ia boleh menjadi bahaya?

Kata orang, kecil-kecil cili padi. Walau pun ia kecil dan membantu manusia, namun kesan straw kepada persekitaran adalah besar.

Pernahkah anda melihat sebuah video cubaan mengeluarkan straw yang tersekat di dalam rongga hidung seekor penyu? Dapatkah anda melihat kesakitan yang ditanggung penyu tersebut? Cuba bayangkan betapa seksanya hidup sang penyu sebelum straw tersebut dikeluarkan.

Kehidupan laut merupakan makhluk yang paling terkesan dengan pencemaran plastik seperti straw. Kebanyakan plastik yang dibuang merata-rata atau tidak diuruskan dengan baik, akan berakhir di lautan. Plastik itu akan disalah anggap sebagai makanan oleh hidupan lautan.

Bayangkan kesan pencemaran plastik ini kepada hidupan tersebut. Apatah lagi ada dalam keadaan jumlah plastik dijangka mengatasi jumlah ikan di lautan pada 2050. Malah plastik juga akan kekal lama dalam alam ini kerana ia mengambil masa 200 tahun untuk terurai.

Walaupun hidupan laut menerima kesan paling besar daripada pencemaran plastik, namun ini tidak bermakna hidupan lain tidak akan berasa impaknya. Plastik juga berbahaya kepada kesihatan manusia terutamanya apabila mikro plastik boleh dikesan dalam rantaian makanan. Selain itu, plastik juga boleh merosakkan kualiti air dan tanah terutamanya apabila bahan kimia daripada plastik diserap ke dalam dua sumber alam itu.

Bagi sumber udara juga tidak terkecuali. Pembakaran plastik boleh membebaskan pelbagai gas berbahaya ke udara dan ini juga tidak baik untuk kesihatan manusia dan boleh menyumbang kepada pemanasan global. Malah, plastik yang dibuang merata-rata boleh menyekat aliran air dan akhirnya membawa masalah banjir.

Penggunaan plastik secara berleluasa juga tidak kos efektif kerana kebanyakan plastik, termasuklah straw, dihasilkan daripada polipropilena (polypropylene), sejenis plastik yang dihasilkan daripada petroleum. Harus diingat bahawa petroleum adalah satu sumber semula jadi yang tidak boleh diperbaharui dan ketika ini, ketersediaan sumber tersebut semakin terhad.

Oleh itu, amat penting untuk kita mula mengurangkan dan seterusnya menghentikan penggunaan semua jenis plastik termasuklah straw. Ketika ini, penggunaan straw begitu berleluasa. Jika secara kasar kita menganggarkan setiap penduduk Malaysia yang berjumlah 32 juta orang ketika ini menggunakan dan kemudian membuang tanpa mengitar semula satu straw setiap hari, maka bayangkanlah betapa banyaknya straw yang akan bertimbun di tapak pelupusan atau persekitaran jika ia dibuang merata-rata.

Anggaran ini hanya melibatkan sekali penggunaan sedangkan hakikatnya ramai dalam kalangan kita yang menggunakan lebih daripada satu straw setiap hari.

Maka, marilah kita sama-sama menyokong usaha menghentikan penggunaan straw. Apa yang boleh dilakukan ialah menggunakan penyedut minuman alternatif. Tahukah anda terdapat penyedut minuman yang dibuat daripada keluli tahan karat, buluh mahupun kaca?

Penyedut minuman jenis ini, walaupun sedikit mahal berbanding straw plastik, namun ia lebih menjimatkan untuk jangka masa panjang kerana boleh digunakan berkali-kali dan tidak meninggalkan kesan buruk kepada persekitaran.

Penyediaan penyedut minuman alternatif merupakan sebahagian daripada penyelesaian masalah. Apa yang lebih penting lagi ialah perubahan cara berfikir, nilai dan budaya masyarakat terhadap straw dan penggunaan semua jenis plastik amnya.

Jadilah pengguna yang berhemah dan istiqamah dalam memastikan kejayaan usaha menghentikan pencemaran plastik dengan cara tidak lagi meminta straw, membawa penyedut minuman alternatif setiap masa dan berkongsi pengalaman serta menyokong sepenuhnya usaha mengurangkan penggunaan straw.

Hentikanlah mempersenda serta memperlekeh usaha ini. Usaha ini adalah tanggungjawab dan bukannya sebuah “cerita komedi.”

* Penulis Felow, Pusat Kajian Sains dan Alam Sekitar, Institut Kefahaman Islam Malaysia (IKIM)